S-400'ler Mısır'a mı? Türkiye'nin F-35 hamlesi

Türkiye'nin Rus yapımı S-400'lerinin geleceğine ilişkin yeni bir senaryo, Orta Doğu'da yoğun jeopolitik ilgi uyandırıyor. İsrailli kaynaklarda Mısır, Ankara'nın kendi topraklarından uzaklaştırmayı planladığı sistemlerin olası alıcıları arasında gösteriliyor. Bu adımın Türkiye'nin ABD yapımı F-35 programına geri dönüşünün önündeki en büyük engeli aşmasına zemin hazırlayabileceği değerlendiriliyor. Ancak şu ana kadar Kahire, Ankara veya Moskova'dan konuya ilişkin resmi bir teyit gelmedi. İsrailli Nziv Net platformu, Türkiye'nin S-400'leri Mısır'a devretmeyi değerlendirdiğini aktarıyor; olası hedef ülkeler arasında Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri de yer alıyor. İsrailli platform bu olasılığı, bölgesel güç dengesi ve özellikle İsrail açısından geniş çaplı sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak değerlendiriyor. Ankara'nın F-35'lerin önündeki en büyük engelden kurtulma çabası Türkiye açısından asıl mesele Washington'da düğümleniyor. Rusya'dan S-400 satın alınması, ABD'nin Türkiye'yi F-35 programından çıkarmasıyla sonuçlandı. Washington, Rus sisteminin stealth muharebe uçaklarıyla aynı anda bulunmasının, uçağın düşük gözlemlenebilirlik kapasitesine ilişkin hassas verilerin ele geçirilmesi bakımından ciddi bir risk oluşturduğuna hükmetmişti. 2026 yılında konu, Türk-Amerikan temaslarında yeniden güçlü biçimde gündeme geldi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin F-35 edinimi için henüz gerekli koşulları karşılamadığını ve temel şartın S-400'lerin ile ilgili ekipmanların artık Türkiye'nin elinde bulunmaması olduğunu açıkça ortaya koydu. Dolayısıyla Rus sistemlerinin üçüncü bir ülkeye transferi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a bir çıkış yolu sunabilir: S-400'leri imha etmeksizin elden çıkarmak ve eş zamanlı olarak F-35 alımını yeniden müzakere masasına taşımak. Mısır neden bu tabloya dahil oluyor? İsrailli haberlere göre Kahire, olası alıcı olarak değerlendiriliyor; zira Mısır yıllardır hem Batılı hem de Rus kaynaklı hava savunma sistemleri edinerek tedarikçi çeşitlendirme politikası izliyor. Mısır'ın daha önce S-300VM ailesiyle deneyim kazanmış olması, savunma analistlerine göre S-400'lerin teknik entegrasyonunu sıfırdan başlayan bir kullanıcıya kıyasla kolaylaştırabilir. Ancak bu değerlendirme, Mısır'ın doğrulanmış bir tedarik planı olduğu anlamına gelmiyor. İsrail bu senaryoyu neden yakından izliyor? Mısır'a olası bir S-400 transferi İsrail için iki ayrı boyut taşıyor. Birincisi, gelişmiş sensörlerle donatılmış uzun menzilli bir sistemin Mısır hava savunmasını doğrudan güçlendirmesi meselesi. İkincisi —ve muhtemelen daha önemlisi— Türkiye'ye ilişkin boyut. Ankara'nın F-35 programına geri dönmesiyle sonuçlanabilecek bir S-400 transferi durumunda İsrail, zaten son derece gergin seyreden ilişkiler döneminde stealth kabiliyetine sahip bir Türk Hava Kuvvetleriyle yüzleşmek zorunda kalabilir. İsrailli yetkililer, F-35'lerin Türkiye'ye satılması ihtimaline daha önce de açıkça karşı çıkmıştı. Başka bir deyişle Tel Aviv, olası bir Türk-Mısır anlaşmasına yalnızca "S-400'ler nereye gidecek" sorusuyla değil, çok daha kapsamlı "Türkiye bunların yerine ne alacak" sorusuyla yaklaşıyor. Rusya anahtarı elinde tutuyor Ne var ki Ankara'nın sistemleri dilediği ülkeye devretmesini engelleyen kritik bir etken var. Chatham House'un analizine göre S-400'lere ilişkin nihai kullanıcı belgesi, sistemlerin üçüncü bir ülkeye ihracının Rus onayını gerektirdiğini öngörüyor. Bu nedenle Mısır'a, Katar'a veya BAE'ye yapılacak her türlü satış Moskova'nın onayından geçmek zorunda. Kremlin, Türkiye ile sistemlerin akıbeti konusunda görüşmeler yürüttüğünü doğrulayarak konuyu "son derece hassas" olarak nitelendirdi; ancak yeniden satış için onay verildiğini teyit etmedi. Stratejik "silah"tan diplomatik yüke S-400'ler bir zamanlar Ankara tarafından ABD ve NATO'ya karşı stratejik özerkliğin sembolü olarak satın alınmıştı. Neredeyse on yıl sonra bu sistemler, Türk-Amerikan ilişkilerinin önündeki en büyük engellerden birine dönüşmüş durumda. Chatham House, sistemlerin fiilen hiçbir zaman NATO hava savunma ağına entegre edilmediğini ve varlıklarının Türkiye'nin F-35'lere erişimini engellediğini vurguluyor. Bu nedenle Mısır senaryosu, bir anlaşmayla sonuçlanmasa bile önemini koruyor. Bu senaryo, Ankara'nın pahalı Rus silah sistemini stratejik bir yükten müzakere kozu olarak kullanma çabası içinde olduğunu ortaya koyuyor; nihai hedef ise ABD ile savunma ilişkisini yeniden tesis etmek ve F-35 programına geri dönmek. S-400'ler Türkiye'den ayrılacak olursa, bu adımın asıl jeopolitik sonucu yalnızca sistemlerin nereye gideceğiyle değil, Washington'ın Erdoğan'a stealth savaş uçaklarının kapısını yeniden açıp açmayacağıyla belirlenecek.

Globalde Türkiye

Türkiye'nin S-400'leri Mısır'a mı gidiyor? İsrail'i endişelendiren senaryo ve Erdoğan'a F-35 yolunu açan hamle