Bir demokrasi nasıl kurtarılır? Erdoğan, Özel ve Atatürk'ün mirası

Bir demokrasi nasıl kurtarılır? Erdoğan, Özel ve Atatürk'ün mirası Türkiye'nin siyasi haritasını yeni bir parti kurarak değiştiren Kemalist ana muhalefet liderliğinden yargı kararıyla uzaklaştırılan isim, yeni bir oluşum kurdu; ancak seçimlere giden yol çetin geçeceğe benziyor. 24 Mayıs'tı; Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) Ankara'daki genel merkezine yönelik benzeri görülmemiş polis baskınının hemen ardından, mahkeme kararıyla görevden uzaklaştırılan Özgür Özel, parti yöneticileri ve destekçilerinin eşliğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne yürüyerek protesto yürüyüşü düzenledi. Demokrasi mücadelesinin ofislerde değil, sokakta verildiğini söyledi. Sağanak yağmurda ıslanmış hâlde, yürüyüşü engellemek için barikat kuran polis kuvvetlerinin tazyikli su aracının üzerine çıktı. Özel, tazyikli su aracının yanı başında yumruğunu havaya kaldırırken kalabalık hükümeti protesto eden sloganlar attı. Kolektif bellekte iz bırakan simgesel bir görüntüydü. Tam iki ay sonra, Lozan Antlaşması'nın imzalanış yıl dönümünde Özgür Özel, Türkiye Cumhuriyeti'nin ve CHP'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün izinden giderek yeni bir yol çizdi. Ankara'daki Hacı Bayram Camii'nde namaz kıldıktan sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ilk binasına kadar yürüdü; CHP'den ayrılışında kendisine eşlik eden 90 milletvekiliyle birlikte girişte hatıra fotoğrafı çektirdi. Yeni merkez sol "Yeni Parti"yi kurmuşlardı. 91 milletvekiliyle, Özel'in genel başkanlığında ve Kemalist yönelimle kurulan parti, Türkiye'deki yeni ana muhalefet konumuna geldi. Bu gelişme, Kemal Kılıçdaroğlu liderliğindeki CHP'yi yalnızca 44 milletvekiliyle beşinci meclis grubu konumuna düşürdü. "Yeni Parti, seçimlere kadar ana muhalefet olacak" diye ilan etti Özel. "Şimdi ve bundan sonra, iktidara ulaşana kadar yorulmadan ve durmadan yürüyelim, arkadaşlar." Bugün muhalefet daha da parçalanmış durumdayken bunun nasıl başarılacağı makul bir soru olarak öne çıkıyor. Özel ve destekçileri açısından ise yeni partinin kurulması daha geniş bir hareket alanı anlamına geliyor. Hedefleri; Kemalist muhalefetin yeniden yapılandırılması, seçmen tabanının genişletilmesi ve Erdoğancılığa doğrudan meydan okunmasıdır. Erdoğan'a karşı yeni cephe Özel'in "Yeni Parti"yi kurma kararı, 21 Mayıs'ta patlak veren krizin doruk noktasını oluşturdu. O gün bir mahkeme, 2023'te kendisini genel başkan olarak seçen CHP kongresini iptal ederek Kemal Kılıçdaroğlu'nu yeniden liderliğe getirmişti. Arka planda yalnızca parti içi çekişmeler ve oy satın alma iddiaları değil, daha derin meseleler vardı. İki yıl önce Özel liderliğindeki sosyal demokrat laik parti, Türk ekonomisinin kötü gidişatına duyulan halk öfkesi ortamında yerel seçimlerden birinci parti olarak çıkmıştı. O tarihten bu yana Türk makamları, yakın geçmişte Kürt yanlısı HDP'ye yönelik yapıldığı gibi CHP'li isimlere yönelik de yolsuzluktan terör desteğine uzanan suçlamalarla gözaltı dalgası başlattı. Bu sürecin en çarpıcı örneği, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın en güçlü siyasi rakibi konumundaki Ekrem İmamoğlu'nun durumudur. İmamoğlu, CHP'nin resmi cumhurbaşkanı adayı olarak açıklanmasının hemen öncesinde Mart 2025'te tutuklandı. Bir yılı aşkın süredir tutuklu bulunan İmamoğlu, yolsuzluk, kamu parasını zimmete geçirme ve suç örgütü kurma dahil 140'ı aşkın suçlamayla yargılanıyor. Savcılık, 2.430 yıl hapis cezası talep ediyor. Hem İmamoğlu'nun tutuklanması hem de Özel'in görevden uzaklaştırılması, yaygın biçimde siyasi kovuşturma olarak nitelendiriliyor. 77 yaşındaki Kılıçdaroğlu'nun mahkeme kararıyla CHP liderliğine yeniden getirilmesi ise Erdoğan'ın kendisi için daha zayıf olan siyasi rakibini öne çıkarma girişimi olarak yorumlandı; Kılıçdaroğlu bugün muhalefetteki pek çok isim tarafından "hain" olarak nitelendiriliyor. Öte yandan "Yeni Parti"nin son 24 yılda CHP'nin üstlendiği ana muhalefet rolünü devralmesiyle birlikte siyasi denge yeniden şekilleniyor. Anketler partiyi oy tercihinde ikinci, hatta Tayyip Erdoğan'ın İslamcı-muhafazakâr iktidar partisi AKP'nin hafif önünde birinci sıraya taşıyor. Özel'in riskli "bahsi" "AKP, artık demokratik seçimleri kazanamayacağını biliyor" diyor Özgür Özel. "Türk halkının onu artık istemediğini biliyor." CHP anketlerde çökerken kendi "Yeni Parti"si çok geniş bir seçmen tabanını çekmeye başlıyor. Anketçiler, en azından şimdilik partinin hemen hemen tüm siyasi yelpazenin mutsuz seçmenlerini kendine çektiğine dikkat çekiyor. En büyük kesimi CHP'den gelenler oluştursa da hayal kırıklığına uğramış milliyetçi İYİ Parti ve Kürt yanlısı DEM Parti seçmenlerinin yanı sıra daha kapsayıcı bir alternatif olarak muhafazakâr ve dindar seçmenler de partiye yönelmiş durumda. Erdoğan'ın cumhurbaşkanlığını ya anayasa değişikliği ya da 2028 öncesi erken seçim yoluyla fiilen kalıcı hâle getirme senaryolarının gündemde olduğu bir ortamda, anketler şu aşamada onun en güçlü rakipleri olan tutuklu İmamoğlu ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın sürekli önde gittiğini gösteriyor. "Yeni Parti'nin İmamoğlu ve Yavaş da dahil tüm dinamikleriyle doğru kararlar almak için iş birliği yapacağız" diye vurgu yaptı Özel. Özel de Yavaş, Türk yargısının hedefindedir. Türkiye'deki yeni ana muhalefet liderinin, aralarında "yargı mensubunu tehdit" ve Türk cumhurbaşkanına hakaret suçlamalarının da yer aldığı yargısal soruşturmalar ve milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması talepleriyle yüz yüze. Şimdilik CHP'de kalmayı sürdüren Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı ise yetkiyi kötüye kullanma, görevini ihmal ve yetersiz denetim gerekçesiyle soruşturma altında. Tüm bunların yanı sıra muhalefetin parçalanmışlığı ve meclisteki siyasi dengelerdeki belirsizliğin, Tayyip Erdoğan'ın 2028 sonrasında da cumhurbaşkanı kalma planlarına —ister erken seçim yoluyla ister anayasa değişikliğiyle— sonuçta zemin hazırlayacağı değerlendiriliyor. Bu süreç, kuşkusuz çok katmanlı pazarlıkları ve çeşitli ortaklara yönelik siyasi tavizleri de beraberinde getirecek.