Türkiye Akademik Özgürlük Endeksi'nde 164. Sıraya Geriledi

Risk Altındaki Akademisyenler (SAR) örgütünün 'Free to Think 2026' raporuna göre Türkiye, akademik özgürlük endeksinde küresel sıralamada en alt yüzde onluk dilimde yer almakta ve 'tamamen kısıtlı' kategorisinde değerlendirilmektedir. Türkiye, Akademik Özgürlük Endeksi'nde 179 ülke arasında 164. sıraya gerilemiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1 Temmuz 2025'te kabul ettiği torba kanunla Cumhurbaşkanına hem devlet hem de vakıf üniversitelerinde rektör atama konusunda tek yetkiyi verdi. Bu düzenleme, Anayasa Mahkemesi'nin Haziran 2024'te cumhurbaşkanlığı kararnamesini anayasaya aykırı bularak iptal ettiği kararı fiilen işlevsiz kıldı. Mayıs 2026'da Erdoğan, liberal ve bağımsız yapısıyla bilinen İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin lisansını akademik yıl ortasında iptal etti; ancak üç gün süren protestoların ardından bu karardan geri adım attı. SAR, üniversitenin söz konusu dönemde standart kalite akreditasyonlarını almış olduğuna dikkat çekerek kapatma gerekçesinin bir bahane niteliği taşıdığını belirtti. Bireysel akademisyenler de ağır bedellerle karşılaşmaktadır. Siyaset bilimci Emrah Gülsunar, yaptığı bir sosyal medya paylaşımı nedeniyle 36 gün tutuklu kaldı. Mart 2025'te Ankara'daki ODTÜ'de protestoları dağıtmak için biber gazı ve tazyikli su kullanan polis en az 20 öğrenciyi gözaltına aldı; İstanbul Boğaziçi Üniversitesi'nde ise en az 97 öğrenci gözaltına alındı. Nisan 2026'da Ege Üniversitesi'nde Ülkücü Bozkurtlar grubu öğrencilere saldırarak birçoğunu hastanelik etti. Alman Akademik Değişim Servisi (DAAD) verilerine göre Türkiye'den Almanya'ya giden öğrenci sayısı bir yılda yüzde 15,6 artarak 2024-25 döneminde 20.900'e yükseldi; Türkiye, Almanya'daki yabancı öğrenci kaynak ülkeleri arasında ilk üçe girdi. 2016 darbe girişiminin ardından 2025'e kadar 1 milyon 322 bin 719 Türk vatandaşı yurt dışına göç etti; net çıkış 284.852 kişiyle özellikle eğitimli ve nitelikli kesimi etkiledi. İstanbul Bilgi Üniversitesi öğretim üyesi Profösör İlter Turan, University World News'e verdiği özel röportajda şunları söyledi: "Cumhurbaşkanı adaylarda iki özelliğe önem veriyor: kendisine tam sadakat ve kurumu hükümet politikalarının eleştirilmediği dindar muhafazakâr bir yapıya dönüştürme isteği." Scholars at Risk'ten Nate Schenkkan ise Türkiye'nin Ufuk Avrupa programındaki bazı projelerden güvenlik gerekçesiyle dışlandığına dikkat çekerek "Akademik özgürlüğün kısıtlandığı ortamda araştırma verimliliği düşer; bu da küresel sıralamaları olumsuz etkiler" dedi. Erdoğan'ın 2029'a kadar bazı Türk üniversitelerini dünya sıralamasında ilk 100'e sokma hedefini ise Schenkkan 'şu an için olası görünmüyor' şeklinde değerlendirdi.

Bu haberi kısaltarak çevirdik: olayın tamamı burada, gazetenin yazısının tamamı kaynağında.

Globalde Türkiye

Erdoğan Döneminde Türkiye'de Akademik Özgürlük 'Tamamen Kısıtlı' Düzeyde