Türkiye'de gizli Suriye-Hizbullah görüşmesi

Reuters haber ajansı Perşembe günü öğle saatlerinde, Suriye hükümeti temsilcileri ile Lübnanlı terör örgütü Hizbullah temsilcilerinin geçen ay Türkiye'de yüz yüze bir araya geldiğini bildirdi. Görüşme, birbirinin amansız düşmanı olarak bilinen iki taraf arasındaki gerilimi yatıştırma girişiminin parçası olarak gerçekleşti. Reuters'in haberi, görüşmenin ayrıntılarına vakıf altı kaynağa dayanıyor. Edinilen bilgilere göre bu, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın temsilcileri ile Hizbullah arasındaki ilk doğrudan temas niteliği taşıyor. Hizbullah, Suriye iç savaşında Beşşar Esad yönetimini desteklemiş; savaşın sürdüğü 13 yıl boyunca savaşçılarını, aralarında eş-Şara'nın da bulunduğu isyancılara karşı cephelerde Esad güçlerinin yanında savaşmak üzere göndermişti. Geçmişte El Kaide bağlantılı olan eş-Şara, on yıl önce bu örgütten koparak 'Hayat Tahrir eş-Şam' adlı isyan örgütünü kurdu. Aralık 2024'te ise İsrail ile yaşanan savaşta Hizbullah'ın ciddi biçimde zayıflamasından yararlanan eş-Şara, ani bir saldırıyla Esad rejimini devirdi ve iktidarı ele geçirdi. O tarihten bu yana eş-Şara'nın yeni yönetimi ile Hizbullah arasındaki gerilim yüksek seyrediyor. Şam, Şii terör örgütünün Suriye topraklarını silah kaçakçılığı amacıyla kullanmaya devam ettiğini ileri sürerken ABD Cumhurbaşkanı Donald Trump da bu yıl eş-Şara'yı, İsrail ordusu yerine geçecek bir güç olarak Hizbullah'a karşı savaşmaya teşvik etti. Reuters ile konuşan altı kaynaktan ikisi Suriyeli, biri Amerikalı, biri de Lübnanlı üst düzey bir güvenlik yetkilisiydi. Tüm kaynaklar, görüşmenin eş-Şara'nın hamisi konumundaki Türkiye'nin istihbarat ve güvenlik servisleri tarafından davet üzerine düzenlendiğini; toplantıya Hizbullah temsilcileri ile Suriyeli istihbarat ve dışişleri yetkililerinin katıldığını belirtti. Kaynaklar, görüşmenin amacının taraflar arasındaki gerilimi azaltmak ve anlaşmazlık noktalarına çözüm bulmak olduğunu ifade etti. Suriyeli kaynaklardan biri, iki tarafın birbirine düşmanlık beslemedikleri konusunda uzlaştığını ve Suriye'nin Hizbullah'a, onu silahsızlandırmak amacıyla Lübnan'a askeri müdahalede bulunmayacağını taahhüt ettiğini söyledi. Suriyeli temsilciler ise Hizbullah'tan Lübnan sınırındaki kaçakçılığın önlenmesine yardımcı olmasını ve özellikle güney Suriye'de (İsrail'e daha yakın bölgelerde) kalan 'uyuyan hücreleri' dağıtmasını talep etti. Bu talep, Suriye'nin yalnızca iki gün önce Hizbullah'a bağlı ve güney Suriye'den roket fırlatmaya hazırlanan bir hücreyi ele geçirdiğini duyurmasının ardından gündeme geldi. Hizbullah ise dün bu iddiayı reddederek Suriye'de 'herhangi bir varlığının' bulunmadığını öne sürdü. Suriyeli kaynak, Türkiye'deki toplantıda Hizbullah temsilcilerinin silah kaçakçılığının durdurulması ve Suriye'deki aktif hücrelerin dağıtılması talebine doğrudan yanıt vermediğini, ancak iç işlere karışmama sözü verdiklerini belirtti. Lübnanlı üst düzey yetkili ise iki tarafın 'güvenlik konularında büyük ilerleme kaydettiğini' vurguladı. Yetkiliye göre 'Hizbullah kendi kanadını korumak istiyor', yani Suriye topraklarından kendisine yönelik bir saldırı olasılığından çekiniyor. Bununla birlikte, hem Suriyeli kaynak hem de Lübnanlı üst düzey yetkili toplantıda nihai bir anlaşmaya varılamadığını açıkladı. Kaynakların üçü, görüşmeyi organize eden asıl gücün Türkiye olduğunu söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki Türkiye, bölgedeki etkisini genişletmeye çalışmakta ve eş-Şara yönetimindeki Suriye ile güvenlik bağlarını güçlendirmeye gayret etmektedir. Bu yakınlaşma İsrail'i derinden kaygılandırmakta olup İsrail, geçen Ağustos ayında Türkiye'nin uyarılarını görmezden gelerek buraya yerleşmeyi planladığı gerekçesiyle İdlib bölgesindeki Ebu ed-Duhur üssünü bombalamıştı. Hizbullah'ın en önemli müttefiki İran ise Suriye ile Hizbullah arasındaki görüşmelere dahil edilmedi. Lübnanlı güvenlik kaynağı, Hizbullah'ın İran'ın bilgisi dahilinde toplantıya katıldığını ancak İran'ın görüşmelerde doğrudan taraf olmaması nedeniyle hayal kırıklığına uğradığını söyledi. Kaynak ayrıca eş-Şara'nın şu aşamada İran ile doğrudan ilişki kurulması olasılığını kesinlikle reddettiğini belirtti. Kaynağa göre bu hayal kırıklığı, nihai bir anlaşmaya ulaşılamamasının ve toplantıya ilişkin herhangi bir açıklama yapılmamasının başlıca nedeni oldu. Lübnanlı yetkili Reuters'e, Türk arabuluculuğuyla başlayan iki taraf arasındaki temasların yaklaşık iki ay önce başladığını aktardı. Haber ajansı, geçen ay Türkiye'deki görüşmenin tam olarak nerede yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve öncesinde ya da sonrasında başka toplantılar yapılıp yapılmadığını doğrulayamadığını belirtti. Ancak her iki taraf da yakın zamanda bu tür görüşmelere açık olduğuna dair sinyaller verdi. Temmuz ayında Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şiybani, Şam'ın Hizbullah ile görüşmeye hazır olduğunu açıklarken örgütün Genel Sekreteri Naim Kasım da bir ay sonra örgütün buna herhangi bir itirazının bulunmadığını dile getirdi.

Globalde Türkiye

Suriye yönetimi ile Hizbullah arasındaki gizli Türkiye buluşması: 'İran da haberdardı'

Aynı haberi dünyada 1 kaynak daha yazdı