Türkiye, İran Millet Bankası'nın lisansını iptal etti

Türkiye, İran merkezli Millet Bankası'nın yerel şubesinin faaliyet iznini iptal etti; bu adım bankanın ülkedeki tüm şubelerinin kapanmasına yol açabilir. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin diğer ülkeleri İran'ın finansal sistemiyle bağlarını kesmeye zorladığı bir dönemde alınan bu olağandışı karar, tahmin edildiği üzere Tahran yönetimiyle özdeşleşen çevrelerden sert tepki gördü. Reuters'a göre Türkiye Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), merkezi Tahran'da bulunan Millet Bankası'nın Türkiye ana şubesinin faaliyet iznini iptal etti. Karar 18 Eylül'de alındı ve ertesi gün Türk Hükümeti'nin Resmî Gazete'sinde yayımlandı. 11572 sayılı kararda şu ifadelere yer verildi: "18 Eylül 2026 tarihli Kurul toplantısında, merkezi Tahran'da bulunan Millet Bankası'nın İstanbul'daki Türkiye ana şubesinin faaliyet izninin, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 71. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca iptaline karar verilmiştir." Kararın dayandığı ilgili madde, yapılan denetimler sonucunda bir bankanın faaliyetlerinin sürdürülmesinin mudilerin haklarını ya da finansal sistemin güvenliğini ve istikrarını tehlikeye atabileceğinin tespit edilmesi halinde düzenleyici kuruma o bankanın iznini iptal etme veya bankayı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devretme yetkisi tanımaktadır. "ABD Başkanı ve Hazine Bakanı'nın talimatıyla Erdoğan tüm şubeleri kapattı" Resmî karar, lisans iptaline yol açan bulgular hakkında herhangi bir ayrıntı içermiyor; ABD yaptırımlarına ya da Washington'dan gelen herhangi bir talebe de atıfta bulunmuyor. Bununla birlikte Reuters, bu adımı ABD yönetiminin İran'ı ekonomik açıdan yalnızlaştırmak amacıyla çeşitli ülkelere baskı uyguladığı kampanya çerçevesinde değerlendirdi. Millet Bankası, Şubat 1981'de hükümet kararıyla Türkiye'de faaliyet izni almış ve İstanbul'daki ana şubesi Nisan 1982'de faaliyete geçmişti. Banka daha sonra Ankara ve İzmir'de de şube açtı. Resmî belge yalnızca İstanbul merkezli Türkiye şubesinin iznine atıfta bulunsa da lisansın iptal edilmesiyle bankanın 44 yıllık Türkiye faaliyetinin fiilen sona ermesi bekleniyor. Bu adım, ABD Hazinesi'nin küçük bir Türk yatırım bankasına ve onun iki bağlı şirketine yaptırım uygulamasından yaklaşık iki hafta sonra geldi. Washington, söz konusu bankayı İran'ın Çin'deki petrol satışı gelirlerini Türkiye üzerinden aktarmasına ve yaptırımları aşarak bu gelirleri nakit ile altına çevirmesine yardımcı olan bir finansal ağa hizmet etmekle suçladı. ABD Hazinesi ayrıca Türkiye ile Umman'ın, Trump yönetimiyle Tahran'a yönelik tedbirlerin uygulanmasına ilişkin gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda İranlı havayolu şirketi Mahan Air'in ülkelerine yönelik uçuşlarını durdurmaya karar verdiğini açıkladı. Bu gelişmeler, Ankara'nın Amerikan kampanyasıyla işbirliğini sıkılaştırdığına işaret ediyor; ancak Türk yetkililer Millet Bankası'nın lisans iptalini söz konusu kampanyanın parçası olarak sunmadı. Karar, İran yönetimiyle özdeşleşen ve Tahran'ın nükleer müzakere ekibine danışmanlık yapmış olan yorumcu Muhammed Merendi'den sert tepki gördü. Merendi, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı doğrudan Washington'ın talimatıyla hareket etmekle suçladı. Merendi, X platformunda yaptığı paylaşımda "Erdoğan, Trump ve Bessent'in talimatıyla İran Millet Bankası'nın tüm şubelerini kapattı" diyerek ABD Başkanı ile Hazine Bakanı Scott Bessent'e atıfta bulundu. Amerikan baskısı ve Türkiye'den olağandışı adım Merendi, Trump ya da Bessent'in Erdoğan'a doğrudan talimat verdiğine dair herhangi bir kanıt sunmadı. Türkiye'nin resmî belgesi de bir Amerikan talimatından söz etmiyor; Reuters da böyle doğrudan bir talep olduğunu haberleştirmedi. Bununla birlikte kararın zamanlaması ve Türkiye'nin İranlı kuruluşlara yönelik aldığı diğer tedbirler, Trump yönetiminin Tahran'ın küresel finansal sisteme erişimini kısıtlama çabalarıyla örtüşüyor. Millet Bankası yıllardır ABD yaptırımları kapsamında bulunuyor. ABD Hazinesi bankaya ilk kısıtlamaları 2007'de uygulamış ve bankanın İran'ın nükleer ve füze programlarıyla bağlantılı kuruluşlara finansal hizmet sağladığını öne sürmüştü. Banka bugün hâlâ ABD yaptırım listelerinde yer almakta olup bankayla ilişki kurulması yabancı banka ve şirketleri ikincil yaptırım riskiyle karşı karşıya bırakabilir. Lisans iptali, Ankara'nın olağandışı bir adım attığına işaret ediyor; zira Türkiye yıllarca Amerikan baskısına rağmen Tahran ile kapsamlı ticari ve finansal ilişkilerini sürdürmüştü. Şu ana kadar İran hükümeti ya da Millet Bankası'ndan bu karara ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Globalde Türkiye

Türkiye, İranlı Millet Bankası'nın faaliyet iznini iptal etti