BDDK, İran'ın Bank Mellat'ının İstanbul Şubesini Kapattı

ANKARA — İran'ın Bank Mellat'ı, kırk yılı aşkın bir sürenin ardından artık Türkiye'de faaliyet gösteremeyecek. Türkiye'nin bankacılık düzenleme ve denetleme kurumu BDDK, Tahran merkezli bankanın İstanbul merkez şubesinin faaliyet iznini iptal etti. Karar cumartesi günü Resmî Gazete'de yayımlandı: Reuters'ın aktardığı kararda, "Merkezi Tahran'da bulunan Bank Mellat'ın İstanbul merkez şubesinin faaliyet izninin iptal edilmesine karar verilmiştir" ifadelerine yer verildi. Kararın resmî gerekçesi, Türk bankacılık mevzuatındaki bir maddeye dayandırılıyor; söz konusu madde, bir bankanın faaliyetlerini sürdürmesinin mevduat sahiplerinin haklarını ya da finansal sistemin istikrarını tehdit ettiğinin değerlendirilmesi hâlinde lisansın iptal edilmesine imkân tanıyor. Metinde operasyonel sorunlara ilişkin herhangi bir ifade yer almıyor. Amerika Birleşik Devletleri'ne de hiçbir atıfta bulunulmuyor. Ama takvim kendi başına konuşuyor: Reuters'ın da dikkat çektiği üzere karar, Washington'ın diğer ülkeleri İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya yönlendirdiği bir döneme denk geliyor. Peki neden şimdi? Yanıt, Eylül ayı başında yaşananlarda gizli. ABD Hazine Bakanlığı, küçük bir Türk yatırım bankası olan Golden Global Bank ile iki bağlı şirketini, Devrim Muhafızları'nın yurt dışı operasyonlar kolu Kudüs Gücü adına "on milyonlarca dolarlık" işlem kolaylaştırdığı ve Tahran yönetimine uluslararası fon transferi yapabilmesi için bankacılık erişimi sağladığı gerekçesiyle yaptırım listesine aldı. Banka iddiaları reddederek yasal yollara başvuracağını açıkladı. İki hafta sonra Ankara, Mellat'ı kapattı. Bu adımın mesajı, mevduat sahiplerine değil Washington'a gönderilmiş gibi görünüyor. Yaptırımlardan 2015 anlaşmasına Bank Mellat'ın hikâyesi, küçük ölçekte de olsa İran ile Batı arasındaki finansal güç mücadelesinin tarihidir. Al Jazeera'nın AFP ve Reuters kaynaklı haberlerine göre Tahran merkezli devlet bankası, İslam Cumhuriyeti'nin nükleer programını barışçıl amaçlar görüntüsü altında sürdürdüğü iddiasıyla yıllarca Batılı yaptırımların hedefi oldu. Bu yaptırımlar, 2015 yılında İran ile büyük güçler arasında imzalanan nükleer anlaşmayla birlikte kalktı; söz konusu anlaşma, nükleer programın sınırlandırılması karşılığında Tahran'a uluslararası finans kapılarını yeniden açtı. Ancak bu süreç kısa sürdü. Mayıs 2018'de ABD, anlaşmadan tek taraflı olarak çekildi ve ekonomik yaptırımları yeniden devreye soktu. Bir yıl sonra yeni Amerikan ve Körfez ülkeleri yaptırımları Mellat'ı bir kez daha vurdu; banka, Devrim Muhafızları'yla bağlantılı 25 kuruluşun yer aldığı listeye alındı. Bu süreçte İstanbul şubesi faaliyetlerini sürdürdü. Yaptırımlarla kuşatılmış İran için NATO üyesi olmakla birlikte her zaman ticari özerkliğini koruyan Türkiye, uzun yıllar boyunca kullanılabilir birkaç bankacılık kapısından biri olmaya devam etti. Şimdi o kapı da kapandı. Boğaz kıyısındaki şube, İslam Cumhuriyeti'nin ilk adımlarını attığı ve Ankara'nın Irak'la savaş yıllarında Tahran'a açık kalan ender ticaret kapılarından biri olduğu dönemde, kırk yılı aşkın bir süre önce açılmıştı. Dört on yıllık yaptırımları, anlaşmaları ve kopuşları atlattı. Ama bu dönemi atlatamadı.

Globalde Türkiye

Türkiye, İranlı Mellat Bankası'nın 40 yıllık lisansını iptal etti: İstanbul şubesine faaliyet yasağı