Orta Asya'da Türk İHA'larına Bağımlılık Riski

İran-ABD ve Rusya-Ukrayna savaşlarında ön plana çıkan insansız hava araçları (İHA), Orta Asya'da da giderek artan bir önem kazanıyor; ancak uzmanlar, bölge ülkelerinin Rusya'ya olan güvenlik bağımlılığını Türkiye'ye olan bağımlılıkla değiştirme riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor. 2022'de Kırgızistan-Tacikistan sınır çatışmasında Türk yapımı Bayraktar TB2'lerin etkin kullanımının ardından Bişkek, yine Türk şirketlerine ait Aksungur (TAI) ve Akıncı (Baykar) platformlarını sipariş etti. Bu alımları finanse etmek için devlet memurlarının maaşlarına kesinti yapıldı; bakım, yedek parça ve mühimmat için süregelen maliyetler ise hesaba katılmadı. Türkiye'nin savunma politikasındaki öngörülemeyen tutumu —NATO müttefiki olmasına karşın Rus yapımı S-400 alması ve şimdi bu sistemi BAE'ye satmaya çalışması— Bişkek'in olası bir çatışmada gerekli desteği alıp alamayacağı sorusunu gündeme getiriyor. ABD ise İran-ABD Savaşı sürecinde MQ-9 Reaper filosunun yüzde 25'ini, 45 aracı kaybetti. Ukrayna ve Rusya ise çatışmanın başında yabancı İHA'lara bel bağlarken kısa sürede yerli üretim kapasitesi geliştirdi. Tacikistan'ın 2022'de İran'ın Ababil-2 İHA'larını ülkede üretmeye yönelik anlaşması ise ABD'nin yaptırım tehdidi nedeniyle somut bir ilerleme sağlayamadı. Bölgede umut verici adımlar da atılıyor. Kırgız şirketi Nanospace, Mayıs 2026'da Bişkek yakınlarındaki Taş-Dobo'da bir İHA enstitüsü açmayı duyurdu. Özbekistan'da ise 2026 yazında düzenlenen bir fuarda Yenilikçi Teknolojiler Merkezi'nin Shunqor-8 İHA savunma sistemi tanıtıldı. Kazakistan'da 30.000'den fazla yabancı öğrencinin okuduğu uluslararası üniversiteler bulunuyor; Kırgızistan da bölgenin eğitim merkezi konumunda. Uzmanlar, Orta Asya ülkelerinin keşif, sınır güvenliği, kaçakçılıkla mücadele ve su kaynaklarının izlenmesi gibi ortak sorunları çözmek için yerli İHA üretimine lisanslı da olsa yatırım yapması gerektiğini vurguluyor. Bir dış bağımlılığı diğeriyle değiştirmek yerine bölgesel kapasite geliştirmek, uzun vadede güvenliğin güvencesi olabilir.

Bu haberi kısaltarak çevirdik: olayın tamamı burada, gazetenin yazısının tamamı kaynağında.

Globalde Türkiye

Orta Asya'da İnsansız Hava Araçları Yabancı Bağımlılığından Çıkış Yolu Olabilir