Türkler 600 milyar dolarlık altını sisteme sokmuyor

Türkiye'de hanehalkının evde sakladığı altın miktarının yaklaşık 5.000 ton olduğu tahmin ediliyor. Merkez Bankası başkanına göre bu rezervin güncel piyasa değeri yaklaşık 600 milyar dolar. Bu servetin büyük bölümü bankacılık sisteminin dışında tutulmaya devam ediyor. Ekonomistler, söz konusu durumun ülke ekonomisini olumsuz etkilediğini vurguluyor. Koç Üniversitesi öğretim üyesi ve eski Fed ekonomisti Selva Demiralp, "Bu para şirketlere kredi olarak verilmiyor; hareket etmek yerine olduğu yerde duran sermaye" diye açıklıyor. Altının büyük ölçüde ithalat yoluyla karşılanması ise cari açığı büyütüyor. Türkiye'de yastık altı olarak bilinen bu alışkanlık, nesiller boyu süregelen bir geleneğe dayanıyor. Özellikle düğünlerde altın hediye etmek yaygın bir gelenek. Demiralp, bu davranışın mantıksız görünmediğini belirtiyor: "Uzun yıllar süren yüksek ve öngörülemeyen enflasyon, hâlâ hafızalarda canlı olan bankacılık krizleri ve liranın değer kaybı bir arada değerlendirildiğinde bu tercih son derece rasyonel bir tepki oluyor." Türkiye'de yıllık enflasyon şu an yüzde 31 civarında seyrediyor. Araştırmasında kurumsal güveni sorgulayan Demiralp, katılımcıların neredeyse yüzde 40'ının ticari bankalara güvenini sıfıra yakın puanladığını, ulusal istatistik kurumuna olan güvenin ise çok daha düşük çıktığını aktarıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, vatandaşları altınlarını finansal sisteme dahil etmeye defalarca davet etti. Erdoğan 2023'teki bir kabine konuşmasında "Bu durum ne halkıma ne de devletim için herhangi bir fayda sağlıyor" demişti. Hükümet fiziksel altını banka mevduatına dönüştürmeye yönelik çeşitli teşvik programları hayata geçirdi; ancak sonuçlar sınırlı kaldı. Büyük Çarşı'da 50 yılı aşkın süredir kuyumculuk yapan Mehmet Yıldırımtürk, asıl sorunun güven eksikliği olduğunu söylüyor: "Altın yastıklarının altından çıkmıyor. Hükümet henüz o güveni veremedi." Ekonomistler, bu servetin sisteme kazandırılması hâlinde merkez bankasının para politikasını daha etkin yürütebileceğini, enflasyonla mücadelenin kolaylaşacağını ve yabancı yatırım çekme kapasitesinin artacağını değerlendiriyor.

Bu haberi kısaltarak çevirdik: olayın tamamı burada, gazetenin yazısının tamamı kaynağında.

Globalde Türkiye

Türkler yastık altındaki altını sisteme sokmuyor: Erdoğan defalarca çağrıda bulundu, sonuç sınırlı kaldı