Türkiye'de 600 milyar dolarlık 'yastık altı' altın ekonomiyi zorluyor

İSTANBUL — Türkiye'de aileler, düğünlerde ve diğer önemli yaşam olaylarında hediye edilen altınları banka yerine evde saklıyor. "Yastık altı" olarak bilinen bu gelenek, kronik enflasyon ve lira değer kayıplarına karşı geliştirilen geleneksel bir savunma mekanizması. Ancak Türk yetkililer ve ekonomistler, bu dev altın birikiminin ülke ekonomisine ciddi zarar verdiğini söylüyor. Türkiye Hazine verilerine göre hanehalkları şu anda yaklaşık 5.000 ton altın evde tutuyor. Merkez Bankası başkanına göre bu altının güncel piyasa değeri yaklaşık 600 milyar dolar. Koç Üniversitesi ekonomisti ve eski Türkiye Merkez Bankası ekonomisti Selva Demiralp, bu davranışın irrasyonel olmadığını vurguluyor: "Yüksek ve öngörülemeyen enflasyonun uzun tarihine, insanların hâlâ hatırladığı birkaç bankacılık krizine ve liranın altın gibi değer korumadığı genel hissine bakınca bu tutum aslında son derece rasyonel bir tepki." Demiralp'in araştırmasına göre ankete katılanların yaklaşık yüzde kırkı ticari bankalara olan güvenini sıfıra yakın puan verdi; devletin istatistik kurumuna güven ise daha da düşük çıktı. Türkiye'de yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 31 ile dünyanın en yüksek oranları arasında yer alıyor. Demiralp, bu atıl sermayenin ekonomiyi nasıl zayıflattığını şöyle açıklıyor: "Bu para işletmelere kredi olarak verilmiyor. Altının büyük bölümü her yıl ithal edilmek zorunda, bu da cari açığı artırıyor. Yani çalışmak yerine park eden bir sermaye söz konusu." Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, vatandaşları altınlarını bankaya yatırmaya defalarca davet etti ve çeşitli teşvik programları başlattı. 2023'teki bir Kabine konuşmasında "Bu ne halkıma ne de devletimize bir fayda sağlıyor" dedi. Ancak bu çabalar büyük ölçüde sonuçsuz kaldı. Eleştirmenler, Erdoğan'ın yedi yılda altı merkez bankası başkanını görevden alması dahil ortodoks dışı ekonomi politikalarının kamuoyundaki güvensizliği derinleştirdiğini öne sürüyor. 50 yılı aşkın süredir Kapalıçarşı'da altın ve döviz alım satımı yapan Mehmet Yıldırımtürk durumu şöyle özetliyor: "Hükümet henüz o güveni sağlayamadı; altın yastık altından çıkmıyor." Septembr'da evlenecek 23 yaşındaki gelin adayı Nefise Asker de düğün altınlarını bankaya yatırmayı düşünmüyor: "Yastık altına koymam belki, ama kesinlikle evde bir kutuya saklarım" diyor.

Bu haberi kısaltarak çevirdik: olayın tamamı burada, gazetenin yazısının tamamı kaynağında.

Globalde Türkiye

Türkiye'de 'yastık altı' altın geleneği ekonomiyi sekteye uğratıyor

Aynı haberi dünyada 13 kaynak daha yazdı