Suriye-Türkiye yakınlaşması İsrail'de endişe yaratıyor

Suriye, Şam'ın çeşitli sektörlerde yatırım arayışı içinde olduğu bir dönemde Türkiye ile ekonomik ve diplomatik bağlarını genişletmeye çalışıyor. Bu kapsamda büyük altyapı projelerine ve her türlü yatırıma ihtiyaç duyuluyor. Suriye-Türkiye ilişkileri, Türkiye'yi bir tehdit olarak gören siyasi liderlerin bulunduğu Kudüs'te endişe yaratıyor. Bu hafta Suriyeli Dışişleri Bakanı Esad Hasan el-Şeybani ile Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 13 Eylül'de Şam'da düzenlenen ortak basın toplantısında büyüyen ilişkiyi ele aldı. Bu toplantı, Ankara'da gerçekleştirilen Suriyeli ve Türk yetkililer arasındaki görüşmelerin birkaç gün ardından yapıldı. Şeybani, Türkiye'yi Suriye'nin geçiş sürecinde önemli bir ortak olarak nitelendirdi. Ankara, Esad rejiminin 8 Aralık 2024'te çöküşünün ardından büyükelçiliğini Şam'da yeniden açan ilk ülkeler arasında yer aldı ve sınır kapılarının yeniden açılmasına da destek oldu. Suriye'nin devlet haber ajansı SANA, toplantıyı haberleştirdi. SANA'da toplantıların ve Şam'ın son dönemde attığı diğer adımların ayrıntılarını aktaran çok sayıda haber yayımlandı. İlişkiler hızla derinleşti. SANA'nın haberine göre Suriye ve Türkiye, 22 Suriyeli bakanlık ve kurumu ile Türk muhatapları arasında bağ kuran 40 anlaşma ve mutabakat muhtırası imzaladı. Sonraki adım ise söylemlerin gerçek anlamda iş yapılmasına dönüştürülmesini sağlamak. Ticaret, ulaşım ve ekonomik bağların genişletilmesi Ekonomik bağlar, haberlerin temel odak noktasını oluşturuyor. Raporda geçen yıl ticaret hacminin yaklaşık 4 milyar dolara ulaştığı belirtilirken iki ülkenin bu rakamı 10 milyar dolara çıkarmayı hedeflediği aktarıldı. Planlar arasında ortak sanayi bölgeleri, artan Suriyeli istihdamı ve üretim ortaklıkları yer alıyor. Türkiye ayrıca Mayıs 2025'te imzalanan enerji anlaşmasının ardından Kuzey Suriye'ye elektrik tedariki sağlamaya başladı. Karayolu taşımacılığı ve daha fazla hava bağlantısı kurulmasına yönelik planlar da dahil olmak üzere ulaşım alanındaki işbirliği de genişliyor. Bab el-Hava ve El-Selame kapıları üzerinden kara ve transit operasyonlar yirmi dört saat esasıyla yeniden başladı; Idlib'de ise bir serbest bölge ve kuru liman açıldı. Bu kapılar iç savaş döneminde de kritik öneme sahipti; o günlerde mültecilere ikmal sağlıyordu. Fidan ayrıca Suriye'nin Türkiye ve Akdeniz'i Ürdün, Suudi Arabistan, Irak ve Körfez ülkeleriyle bağlayan bölgesel bir ticaret ve ulaşım merkezi olarak üstlenebileceği olası role dikkat çekti. Ankara ile büyüyen ilişki, Şam'ın Avrupa ülkeleri ve uluslararası şirketlerle de daha yakın bağlar kurmaya çalıştığı bir döneme denk geliyor. Şeybani, Pazar günü Şam'da İtalya Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri Riccardo Guariglia ile ikili işbirliğinin genişletilmesini görüştü. Suriye, Tartus ile Kıbrıs arasında denizaltı kablosu duyurdu Suriye, Avrupa ve Doğu Akdeniz'e yönelik açılımlarını sürdürüyor. Haberleşme Bakanlığı, Tartus ile Kıbrıs arasına döşenecek Ebla denizaltı kablosuna ilişkin bir anlaşma imzalandığını duyurdu. Suriye'nin telekomünikasyon şirketi, Kıbrıs'ın Cyta şirketi ve ABD merkezli UNIFI Communications'ın ortak yürüteceği projenin 2028'in başında hizmete girmesi bekleniyor. SANA'ya göre kablo başlangıçta saniyede 31 terabit kapasiteyle hizmet verecek; bu kapasitenin zamanla on katına çıkarılması öngörülüyor. Söz konusu anlaşmalar bir arada değerlendirildiğinde, Şam'ın yıllarca süren tecritten çıkma ve Suriye'nin ekonomik toparlanmasını Türkiye, Avrupa ve uluslararası piyasalarla giderek daha fazla ilişkilendirme çabası ortaya çıkıyor. Bu hafta Şam'ı ziyaret eden ve 50 şirketi ile 80'den fazla katılımcıyı temsil eden ABD Ticaret Odası heyeti de Suriye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ekonomik bağları güçlendirmeye yönelik bir dizi bakanlık düzeyinde görüşme gerçekleştiriyor. Ziyaret, ABD Ticaret Odası'nın Suriye'ye ilk heyeti niteliğini taşıyor ve ülkeye yönelik artan uluslararası iş dünyası ilgisiyle eş zamanlı gerçekleşiyor. Odanın Orta Doğu İşlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Steve Lutes, heyetin farklı sektörlerden şirketleri temsil ettiğini belirtti. Suriye'nin devlet haber ajansı SANA'ya göre Lutes, heyetin Cumhurbaşkanı Ahmet el-Şara hükümetinin iş dünyasını ve yabancı yatırımları kucaklayan bir ortam yaratma çabalarına bizzat tanıklık ettiğini söyledi.

Globalde Türkiye

Suriye-Türkiye ilişkileri büyümeye devam ediyor, İsrail'de endişe yaratıyor