Somali-Türkiye İlişkilerinde Koordineli Mesajlaşma İddiası

Somali-Türkiye İlişkilerinin Koordineli Savunmasının Arkasında Ne Var? GO — MOGADİŞU — Görev süresi dolmuş Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud, görev süresi dolmuş Halk Meclisi Başkanı Abdulkadir Mohamed Nur ve birçok federal bakan, Ankara'nın Somali'nin iç işlerine müdahalesini eleştirenleri kınayan, birbirine yakın ifadeler içeren açıklamalar yaparak Türkiye'yi savundu. Bu açıklamalar, Puntland, Jubaland ve Güneybatı Eyaleti'nin bazı bölgelerinde düzenlenen protestoların ve Türk bayraklarının yakılmasının ardından geldi. Protestolar, Türk insansız hava araçlarının Doolow ve başka yerlerdeki saldırılara karıştığı iddialarının gündeme gelmesiyle patlak verdi. Türkiye ve Somali'nin görev süresi dolmuş federal hükümeti, siyasi müdahale iddialarını reddetti. Tartışmalı saldırılara ilişkin iddialar, bağımsız bir soruşturmayla henüz kanıtlanmış değil. Koordineli mesajlaşma Kurumsal koordinasyonun en güçlü kanıtı, 10 Eylül'de Mogadişu'da düzenlenen bir forumdan ortaya çıktı. Etkinliğe ilişkin bazı takip haberleri 12 Eylül'de yayımlandı. Forum, Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından organize edildi ve Meclis Başkanı Abdulkadir Mohamed Nur'un açılış konuşmasıyla başladı. Somali Bilgi Bakanı Abdulfatah Kasim Mohamud, medya söylemlerini izlemek, bilgileri analiz etmek ve iki hükümetin "dezenformasyon" olarak nitelendirdiği içeriklere hızla yanıt vermek amacıyla Somali ile Türk kurumları arasında kalıcı bir iş birliği kurulmasını önerdi. Bakan, Somali'nin Stratejik İletişim Departmanı ile dezenformasyonla mücaleden sorumlu ofisinin Türk muhataplarıyla birlikte çalışmaya hazır olduğunu belirtti. Foruma ayrıca Türkiye Cumhurbaşkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi koordinatörü Deniz Demir, Somalili ve Türk yetkililer ile akademisyenler katıldı. Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise toplantıya video bağlantısıyla hitap etti. Forum, Mogadişu ile Ankara arasındaki kurumsal koordinasyonu gözler önüne seriyor. Ancak Türkiye'nin, Somalili liderler ve bakanlar tarafından dile getirilen her açıklamayı doğrudan kaleme aldığını kanıtlamıyor. Meclis Başkanı'nın Ankara bağlantıları Abdulkadir Mohamed Nur, Ankara Üniversitesi'nde eğitim gördü ve Somali'nin Türkiye büyükelçiliğinde yaklaşık sekiz yıl çalıştı. Savunma bakanlığı döneminde iki ülkenin 2024'teki savunma ve ekonomik iş birliği çerçeve anlaşmasını imzaladı. Boynuzlandı Afrika uzmanı Rashid Abdi dahil pek çok analist, Nur'u Ankara'ya yakın ve Türk çıkarlarını Somali'de ilerletecek konumda biri olarak tanımladı. Nur'un mesleki geçmişi ve Türkiye ile ilgili girişimlerdeki merkezi rolü, onu ilişkiyi aktif biçimde destekleyen başlıca Somalili yetkililerden biri olarak konumlandıran görüşü pekiştiriyor. Warsheikh tesisi ve uydu iddiası Türkiye'nin bir diğer önemli çıkarı, Ankara'nın bağımsız uydu fırlatma kapasitesini geliştirmek amacıyla kullanmayı planladığı Warsheikh'teki uzay fırlatma tesisidir. Görevden ayrılan Türkiye Büyükelçisi Alper Aktaş, veda töreninde Somali'nin 2027'de "ilk uyduyu" uzaya göndermesinin beklendiğini söyledi. Daha önceki haberler ise söz konusu misyonu, bir Türk uydusunun Somali topraklarından fırlatılması olarak aktarmıştı. Türk hükümeti de Warsheikh tesisini, Ankara'nın kendi uydu ve uzay araçlarını bağımsız biçimde fırlatma hedefiyle ilişkilendirdi. Projeyi yalnızca Somali'nin ilk ulusal uydusunu fırlatması olarak sunmak, Somalili halkı yanıltma riski taşıyor. Her iki hükümet de uydunun kime ait olacağını, tesisi kimin denetleyeceğini, anlaşmanın tam koşullarını ve Somali'nin teknolojik ve finansal payını kamuoyuyla paylaşmadı. Fransız gazetesi Le Monde, Warsheikh tesisinin uydu fırlatma ve uzun menzilli füze testleri için çift kullanımlı bir tesis olabileceğini de haberleştirdi. Türkiye, raporlarda dile getirilen askeri boyutu kapsamlı biçimde açıklayan herhangi bir kamuoyu açıklaması yapmadı. Örtüşen çıkarlar Türkiye, en büyük yurt dışı askeri üssünü Somali'de işletiyor ve Gorgor komandoları dahil federal birlikleri eğitiyor. Ankara'nın çıkarları aynı zamanda deniz operasyonlarını, petrol aramasını, balıkçılığı, Mogadişu limanı ile havalimanını ve Warsheikh projesini kapsıyor. Somali'nin görev süresi dolmuş federal yetkilileri ise anayasal anlaşmazlıklar, çözüme kavuşturulamamış seçim süreci ve Puntland, Jubaland ile muhalefet gruplarıyla giderek kötüleşen ilişkilerle boğuşurken Ankara'nın askeri ve diplomatik desteğine büyük ölçüde bağımlı durumda. Koordineli mesajlaşma, aynı zamanda tartışmalı saldırıları kimin onayladığı, operasyonların hukuki dayanağı ve kamuoyuyla paylaşılmayan ikili anlaşma koşullarına ilişkin soruların gündemden düşmesine de zemin hazırlıyor. Bunun yerine eleştiriler, giderek artan biçimde dezenformasyon, dost bir ülkeye düşmanlık ya da yabancı bir ajandanın ürünü olarak nitelendiriliyor. Mevcut kanıtlar, Mogadişu ile Ankara arasında koordineli kurumsal mesajlaşmayı ve güçlü çıkar örtüşmesini ortaya koyuyor. Ancak Türkiye'nin, Somalili yetkililer tarafından yapılan her kamuoyu açıklamasını doğrudan yönlendirdiğini ya da yazdırdığını henüz kanıtlamıyor. GAROWE ONLİNE