AKP ve MHP'de Seçim Yasası Değişiklik Senaryoları

Seçim yasasında değişiklik tartışması: AKP ve MHP'de hangi seçenekler konuşuluyor? Yazan: Ayşe Sayın / BBC Türkçe, Ankara MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin seçim ve siyasi partiler yasalarının yeniden ele alınması çağrısı, iktidar cephesinde yeni bir tartışma başlattı. AKP'de bu alanda uzun süredir değişiklik seçeneklerinin konuşulduğu ancak henüz üzerinde çalışılan somut bir teklif bulunmadığı belirtiliyor. TBMM'nin yeni yasama yılına başlamasına kısa süre kala, 2028 seçimlerine yönelik hazırlıkların da hız kazanması bekleniyor. Seçim sisteminin yanı sıra siyasi partilerin işleyişini düzenleyen mevzuatın değiştirilmesi de yeni dönemin gündem başlıklarından biri olabilir. Devlet Bahçeli, son dönemde verdiği röportajlarda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin uygulamasında ortaya çıkan bazı sorunların gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi. Bahçeli, Türkgün ve Habertürk'e yaptığı açıklamalarda, sistemi güçlendirecek ve aksaklıkları giderecek değişikliklerin yanı sıra seçim ve siyasi partiler yasalarının da yeniden ele alınabileceği mesajını verdi. Bahçeli, bu düzenlemelerin yeni anayasa çalışmasıyla uyumlu olması gerektiğini belirtti; ancak hangi yasal değişikliklerin yapılması gerektiğine ilişkin ayrıntı vermedi. AKP: 'Henüz somut çalışma yok' AKP yönetiminden Bahçeli'nin çağrısına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak parti kulislerinde, yeni anayasa ile birlikte seçim ve siyasi partiler mevzuatının uzun süredir tartışıldığı belirtiliyor. AKP kurmayları, seçim ve siyasi partiler yasalarında değişiklik yapılmasının 2023 seçim beyannamesinde de yer aldığını, yeni anayasa konusunda parti içindeki çalışmaların sürdüğünü söylüyor. Bir AKP yöneticisi, bu tür düzenlemelerin Meclis'te geniş bir mutabakat gerektirdiğini; siyasi partilerin yaklaşımının ve siyasi takvimin uygun olması halinde konunun yeni yasama döneminde gündeme gelebileceğini belirtti. AKP ve MHP kurmayları ise şu aşamada iki parti arasında seçim yasasına ilişkin yürütülen özel bir görüşme trafiği olmadığını belirtiyor. MHP: 'Ön şart değil, tartışılsın' MHP cephesinde de Bahçeli'nin açıklamalarının hazırlanmış bir yasa teklifinin habercisi olmadığı vurgulanıyor. MHP'li bir yetkiliye göre Bahçeli'nin mesajı, doğrudan bir kanun teklifinden çok, seçim ve siyasi partiler mevzuatının yeniden tartışmaya açılması ve bu konuda genel bir uzlaşma aranması çağrısı olarak görülmeli. Aynı yetkili, Bahçeli'nin açıklamalarının bir "ön şart" olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, daha çok tartışma başlatmayı amaçladığını söyledi. AKP'de hangi değişiklikler konuşuluyor? Henüz üzerinde çalışılan somut bir teklif bulunmasa da AKP içinde seçim mevzuatının yeniden düzenlenmesi halinde bazı başlıkların ele alınabileceği konuşuluyor. Bunlardan biri, seçimlere ilişkin kuralların farklı yasalarda bulunmasından kaynaklanan karmaşanın giderilmesi. Milletvekili seçimlerinden seçmen kütüklerine kadar farklı düzenlemelerin tek bir temel seçim yasasında toplanması öneriliyor. Siyasi Partiler Yasası açısından ise CHP'de eski yönetimin yeniden göreve dönmesine ilişkin "mutlak butlan" tartışması da gündeme getiriliyor. AKP'li bazı kurmaylar, siyasi parti kongrelerinde usulsüzlük iddialarına ilişkin soruşturma ve yargı süreçlerinin yasada yeterince açık olmadığını savunuyor ve bu alanda düzenleme yapılması gerektiğini belirtiyor. Küçük partiler ve ittifak sistemi Seçim mevzuatına ilişkin tartışmanın bir diğer başlığını siyasi parti sayısındaki artış oluşturuyor. Bazı AKP kurmayları, seçmen ve toplumsal tabanı sınırlı çok sayıda partinin kurulmasının seçim dönemlerinde pazarlık imkânını artırdığı görüşünde. MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da Türkiye'deki siyasi parti sayısına dikkat çekerek bazı küçük partilerin seçim dönemlerinde "pazarlık partisi" haline geldiğini savunmuştu. Muhalefet ise AKP ve MHP'den gelen bu eleştirilerin, seçim ittifakları sisteminde de değişiklik yapılabileceğinin işareti olduğu görüşünde. Muhalefet kulislerinde, küçük partilerin büyük partilerle seçim işbirliği yaparak elde ettiği avantajların sınırlandırılmasına yönelik yeni kurallar getirilebileceği değerlendiriliyor. İktidar cephesinde ise ittifak sistemine ilişkin henüz hazırlanmış bir teklif bulunmadığı belirtiliyor. MHP, yüzde 50+1 şartının korunmasını istiyor Seçim sistemi açısından Cumhur İttifakı içinde farklı görüşlerin ortaya çıkabileceği başlıklardan biri de Cumhurbaşkanının seçilmesinde geçerli yüzde 50+1 şartı. Bahçeli, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin işleyişinde bazı sorunlar bulunduğunu ve bunların giderilmesi gerektiğini dile getirmişti. MHP kulislerinde, sistemin iyileştirilmesi ve siyasi istikrarın sürdürülmesi için bazı düzenlemeler yapılması gerektiği dile getirilirken, yüzde 50+1 şartının korunması gerektiği görüşü öne çıkıyor. MHP'li bir yetkili, Cumhur İttifakı'nın gelecekte devam edip etmeyeceğinin garanti olmadığını belirterek, salt çoğunluk aranmadan en fazla oyu alan adayın seçilmesi sisteminin iktidarın el değiştirmesini kolaylaştırabileceğini savundu. "Yarın Cumhur İttifakı olmazsa, senin birinci parti olacağının garantisi var mı?" diyen yetkili, yüzde 50+1 sisteminin daha güvenli olduğunu ifade etti. İttifak sistemi daha önce nasıl değişti? Türkiye'de resmi seçim ittifaklarının kurulmasına 2018 seçimleri öncesinde izin verilmişti. İlk düzenlemede, ittifakın toplam oyunun ülke barajını aşması halinde ittifak içindeki tüm partiler barajı geçmiş sayılıyor ve milletvekili dağılımında da ittifakın toplam oyu dikkate alınıyordu. Bu sistem, özellikle küçük partilerin büyük partilerle ittifak yaparak milletvekili çıkarmasını kolaylaştırıyordu. AKP ve MHP'nin 2022'de gerçekleştirdiği değişiklikle seçim barajı yüzde 7'ye indirildi. Ancak milletvekili sayısının, ittifakın toplam oyu yerine partilerin seçim bölgelerinde aldıkları oylar üzerinden belirlenmesi hükmü getirildi. Böylece küçük partilerin ittifak üzerinden milletvekili çıkarma olanağı daraltıldı.