Hindistan'ın Baykar'ı Olabilir mi? Yol Haritası

Türkiye'nin Baykar'ının küresel savunma sanayii mitolojisinde bir tür anomaliye dönüşmesi son derece ilgi çekicidir. Şirket, mütevazı bir aile işletmesi mühendislik firmasından, Libya, Dağlık Karabağ ve Ukrayna'daki başarısıyla on yıl içinde dünyanın tartışmasız en başarılı İHA üreticisine dönüşmüştür. Bu süreçte Baykar, Hindistan'ın yeni özel İHA sektörüne ilişkin hemen her ciddi tartışmada ilham alınan bir karşılaştırma noktası haline gelmiştir. Ancak çok daha az ele alınan husus şudur: Baykar'ın başarısının altındaki yapısal koşullara bakarak bunları, Hindistan'da mevcut herhangi bir şirketin faaliyet koşullarıyla karşılaştıran analizler oldukça kısıtlı kalmaktadır. Baykar'ın bugünkü konumunu yaratan ve birbirini besleyen üç temel koşul bulunmaktadır. Birincisi, sistemlerin ticari olarak herhangi bir satış gerçekleştirebileceği henüz belli olmadan çok önce şirketi stratejik bir ulusal varlık olarak değerlendiren ve TB2'nin satılabilir bir ürüne dönüşmesinden yıllar önce Ar-Ge ile tedarik güvencesi sağlayan uzun vadeli devlet desteğidir. İkincisi; gerçek, ancak tesadüfi muharebe deneyimidir. Bu unsur, ne kadar reklam yapılırsa yapılsın, ne kadar Hint siparişi verilirse verilsin, hiçbir şekilde yapay biçimde yaratılamaz. Gerçek hava savunma ve elektronik harp ortamlarındaki muharebe, herhangi bir müşterinin satın almak istediği bir sistemin güvenilirliğini kanıtlamanın hem en iyi hem de tek yoludur. Üçüncüsü ise bürokratik engelleri aşmaya yetecek siyasi nüfuza sahip, teknik altyapıyla donanmış bir liderlik anlayışıdır. Hindistan'ın 2020 sonrasındaki eğilim çerçevesinde bu sektörü serbestleştirme yolunda adımlar attığı doğrudur. İthalat kısıtlamalarının önemli bir bölümü aşılabilir hale getirilmiş, savunma alanı Savunma Kamu Sektörü Kuruluşları'nın (DPSU) dışındaki kurumlara da açılmıştır. Bu sayede daha önce fazla ilgi görmeyen çok sayıda özel oyuncu sahneye çıkmıştır. Örneğin ideaForge, 2023'ten bu yana borsada işlem görmekte olup hem Hint güvenlik ajansları hem de uluslararası ihracat müşterileri nezdinde geniş bir müşteri tabanına sahiptir. Bununla birlikte Hindistan dışında kanatçı mühimmat ve büyük insansız hava araçları için ödeme yapmaya hazır yeterli sayıda müşteri bulunmamaktadır. Nitekim Sindoor Harekâtı'nda da acil ihtiyaç gerekçesiyle dışarıdan tedarike gidilmek zorunda kalınmıştır. Öte yandan söz konusu İHA üretici firmalar, Baykar'ın başarısını mümkün kılan ikinci bileşenden yoksundur; Baykar'da pazarlama iddiaları, gerçek muharebe sahalarında doğrulanarak yerleşik bir gerçeğe dönüşmüştür. Bir şirketin gerçek bir elektronik harp ve hava savunma ortamında sistemini test etmeden önce kaç yıl çalıştığı ve ne kadar kaynak yatırdığı nihayetinde çok da önem taşımamaktadır. Hindistan'ın çabalarını Baykar ile kıyaslamanın önemi politika düzeyinde ortaya çıkmaktadır ve bu karşılaştırma, devletin gerçekten etki edebileceği iki alana işaret etmektedir; bunlar, devlet desteğine o kadar bağlı olmayan ya da devletle doğrudan ilişkili bulunmayan ilk iki koşulun dışında kalan alanlardır. Birincisi, seçilmiş özel İHA üreticilerine bir ülkenin stratejik ulusal varlıklarına yaklaşır gibi sabırlı destek sağlanması gerekir; bu yaklaşım, en düşük birim fiyat esasına dayanan ihale sürecindeki sıradan bir tedarikçi ilişkisiyle bağdaşmaz. İkincisi, başarılı Hint tasarımlı donanımın uluslararası müşterilere ulaşmasını kolaylaştıracak ihracat onay süreçlerinin hızlandırılması gerekmektedir; mevcut uzun süreli güvenlik inceleme prosedürlerinin yerini daha hızlı bir onay mekanizması almalıdır. Henüz kavrayamadığımız nokta şudur: Türkiye'nin Baykar'ıyla aynı başarıyı elde etmek istiyorsak, Hindistan'ın Sindoor Harekâtı gibi olanaksızı yaratmaya çalışmak yerine, yukarıda sözü edilen iki unsur üzerinde yoğunlaşması gerekmektedir. Zira Sindoor Harekâtı, insansız hava araçlarının üstün teknolojiye karşı etkinliğini kanıtladığı bir harekât değildir. Hindistan, ancak bu yolla kendi Baykar'ını yaratabilir.

Globalde Türkiye

Bir Hint İHA Üreticisi Hindistan'ın Baykar'ı Olabilir mi? Yol Haritası