UEA: Türkiye enerji yol ayrımında, yatırım şart

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (UEA) yeni raporuna göre Türkiye, güçlü ekonomik büyüme ve nüfus artışının elektrik talebini yükseltmesiyle birlikte enerji sektörünün gelişiminde kritik bir aşamaya giriyor; altyapı, esneklik ve enerji verimliliği alanlarında yatırım ihtiyacı artıyor. UEA'nın 'Türkiye 2026 Enerji Politikası İncelemesi', ülkenin enerji sistemini modernize etme, yenilenebilir enerji kapasitesini genişletme ve bölgesel enerji bağlantılarını güçlendirme konularında kayda değer ilerleme kaydettiğini ortaya koyuyor. Bu gelişmeler, gelecekteki enerji ihtiyaçlarının karşılanması, enerji güvenliğinin artırılması ve Türkiye'nin önemli bir bölgesel enerji merkezi konumunun pekiştirilmesi için güçlü bir zemin oluşturuyor. Elektrik talebi, 2005-2024 yılları arasında yıllık ortalama yüzde 5 oranında artarak UEA üye ülkeleri arasındaki en yüksek büyüme hızına ulaştı. Talebin 2035 yılına kadar artmaya devam etmesi bekleniyor; bu durum, enerjinin karşılanabilir fiyatlarla sunulması ve elektrik sisteminin dayanıklılığının korunmasıyla birlikte enerji sektörüne sürekli yatırım yapılması için baskı oluşturuyor. Yenilenebilir enerji halihazırda giderek daha büyük bir rol üstleniyor. 2025 yılında yenilenebilir kaynaklar Türkiye'nin elektrik üretiminin yüzde 43'ünü oluştururken, Ulusal Enerji Planı bu payın 2035'e kadar yüzde 55'e çıkarılmasını hedefliyor. Güneş enerjisi kapasitesinin 2024-2035 yılları arasında neredeyse dört katına çıkması, rüzgar kapasitesinin ise üç katına ulaşması öngörülüyor. Nükleer enerjinin de elektrik üretim karmasına katılarak ülkenin enerji arzını çeşitlendirmesi bekleniyor. UEA, yenilenebilir üretimdeki hızlı büyümenin elektrik şebekeleri, depolama ve diğer esneklik kaynaklarına yapılacak yatırımlarla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye, 2035 yılına kadar iletim sisteminde büyük bir genişleme planlarken 7,5 gigawatt'lık ek batarya depolama kapasitesi kurmayı da hedefliyor. Bu yatırımlar, değişken yenilenebilir elektriğin sisteme entegre edilmesi ve güvenilir sistem işletiminin sürdürülmesi açısından kritik önem taşıyacak. Türkiye'nin stratejik coğrafi konumu, ülkeye bölgesel enerji piyasalarında giderek daha önemli bir rol kazandırıyor. Ülke, Avrupa'yı Orta Doğu ve Hazar bölgesiyle birbirine bağlarken tedarikçileri ve komşu pazarları birleştiren kapsamlı bir gaz altyapısına da sahip. Güney Gaz Koridoru kritik bir bağlantı işlevi görürken beş LNG terminali ek tedarik seçenekleri sunuyor ve gaz ithalatında esnekliği güçlendiriyor. UEA Genel Direktörü Fatih Birol konuya ilişkin şunları söyledi: "Türkiye, yenilenebilir enerjide etkileyici büyüme, büyük altyapı yatırımları ve bölgesel enerji piyasalarında giderek artan önemli rolüyle enerji gelişiminin bir sonraki aşaması için güçlü temeller attı. Şimdi yapılması gereken bu ilerlemenin üzerine inşa etmeye devam etmek. Enerji talebi hızla büyümeyi sürdürürken şebekelere, esnekliğe ve enerji verimliliğine yönelik yatırımların hızlandırılması Türkiye'nin enerji güvenliğini pekiştirebilir, ekonomik rekabet gücünü destekleyebilir ve ülkenin dalgalı uluslararası yakıt fiyatlarına maruziyetini azaltabilir." Rapor ayrıca Türkiye'nin yurt içi enerji arzını güçlendirme çabalarını da ön plana çıkarıyor. Yenilenebilir enerji geliştirme çalışmaları, nükleer enerji yatırımları ve Karadeniz'deki keşiflerin ardından artan yurt içi doğal gaz üretimiyle birlikte ilerliyor. Sakarya gaz sahasının tam kapasiteye ulaştığında yıllık 16,5 milyar metreküp üretim gerçekleştirmesi bekleniyor; bu rakam, Türkiye'nin 2024 yılı gaz tüketiminin dörtte birinden fazlasına karşılık geliyor. Türkiye'nin politika çerçevesi de dönüşüm geçirdi; 2025 yılında kabul edilen ilk İklim Kanunu önemli bir dönüm noktası niteliği taşıyor. Kanun, iklim yönetişimini güçlendiriyor ve ulusal bir emisyon ticaret sistemi için yasal çerçeveyi oluşturuyor. UEA, şimdiki önceliğin bu politika ve planların etkin biçimde hayata geçirilmesini sağlamak olduğunu belirtiyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ise şu değerlendirmeyi yaptı: "Enerji bağımsızlığı ve arz güvenliği, Türkiye'nin Ulusal Enerji Stratejisi'nin omurgasını oluşturuyor. Emsalsiz küresel kargaşaların yaşandığı bu dönemde, tarihi yerli doğal gaz ve petrol keşifleri, dönüştürücü yenilenebilir kapasite eklemeleri ve devasa altyapı yatırımları aracılığıyla dayanıklılığımızı güçlendirdik. Elektrik merkezli yeni bir enerji mimarisi inşa ederken yalnızca ulusal enerji güvenliğimizi sağlamakla kalmıyor, Türkiye'yi bölgemiz için merkezi ve güvenilir bir enerji merkezi olarak konumlandırıyoruz. UEA'nın kapsamlı incelemesi vizyonumuzun gücünü teyit ediyor; enerji dönüşümümüzü hızlandırırken, piyasa esnekliğini artırırken ve sürdürülebilir, kendi kendine yeten bir enerji geleceği inşa ederken stratejik iş birliğimizi derinleştirmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz." UEA, Türkiye'nin enerji sistemini güçlendirebilecek çeşitli alanlarda daha fazla adım atılması gerektiğini saptadı. Bu alanlar arasında enerji piyasası reformlarının tamamlanması, elektrik sistemi esnekliğinin artırılması, nükleer enerji için uygulanabilir finansman çerçevelerinin geliştirilmesi ve enerji verimliliği önlemlerinin hızlandırılması yer alıyor. Ajans ayrıca enerji güvenliği, iklim hedefleri ve ekonomik öncelikleri bir araya getiren, sanayi rekabet gücüne yönelik daha bütünleşik bir yaklaşım çağrısında bulunuyor. Sonuç olarak rapor, Türkiye'nin daha güvenli, dayanıklı ve rekabetçi bir enerji sistemi geliştirmek için iyi bir konumda bulunduğu değerlendirmesine varıyor. Politikaların uygulanmaya devam edilmesi ile şebekelere, depolamaya, verimliliğe ve çeşitli enerji kaynaklarına yönelik sürekli yatırım, artan talebin karşılanması ve Türkiye'nin bölgesel enerji piyasalarındaki büyüyen öneminin pekiştirilmesi açısından belirleyici olacak.

Globalde Türkiye

UEA, Türkiye'yi enerji yol ayrımında görüyor: Altyapıya daha hızlı yatırım şart