ABD, İran Devrim Muhafızları'nın petrol finansmanı iddiasıyla İsrail'in kapatılmasını istediği Türk banka ağına yaptırım uyguladı

ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 4 Eylül 2026'da İstanbul merkezli Golden Global Yatırım Bankası'nı ve portföy yönetimi ile varlık kiralama iştiraklerini 13902 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında yaptırım listesine aldı. Hazine Bakanı Scott Bessent'in Ağustos ayı sonunda başlattığı 'Ekonomik Dışlanma Operasyonu' çerçevesinde hayata geçirilen bu adım, kısıtlanmış enerji sermayesinin aktarılmasında ve İran'ın devlet askeri operasyonlarına likidite sağlanmasında kullanılan bir finansal kanalı kapattı. Bu hamle, bölgesel ölçekteki özel bankaların resmi ticari erişimlerini korurken devlet destekli aktörler adına nasıl sermaye işleyebildiğini gözler önüne serdi. Yaptırım kararı, Batılı ve bölgesel ortaklar arasındaki süregelen terör finansmanıyla mücadele iş birliğini yansıtmaktadır. İsrail istihbarat servisleri, uzun yıllar boyunca İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) Kudüs Gücü tarafından kullanılan Türk bankacılık kanallarını ortaklaşa yürütülen ABD-İsrail istihbarat çerçeveleri içinde öncelikli hedef olarak işaretledi. Washington, İran'ın devlet aktörlerinin Ankara'nın finansal denetimindeki açıklardan nasıl yararlandığını ortaya koyan teknik verilere dayanarak harekete geçti. Golden Global Yatırım Bankası'nın döviz takas sistemlerinden koparılmasıyla ABD, İstanbul'un ticari bankacılık sektörünün belirli unsurlarını İran'ın askeri finansmanıyla ilişkilendiren bulguları teyit etmiş ve Batılı ile İsrailli yetkililerin defalarca dikkat çektiği bu kanalı işlevsiz kılmıştır. Hazine Bakanlığı'nın bulguları, temel kaçakçılık mekanizmasını ayrıntılı biçimde ortaya koymaktadır. Golden Global Yatırım Bankası, Çin'deki ticari alıcılara yapılan yasadışı İran ham petrolü satışlarından elde edilen gelirleri takas etmiştir. Bu gelirler, gerçek sahipliği gizlemek amacıyla kurulan paravan şirketler aracılığıyla Türk banka hesaplarına aktarıldı. Türkiye'ye giren para, rahbar döviz büroları tarafından dijital hesap bakiyelerinden fiziksel altına ve yabancı dövize çevrildi; böylece kâğıt izi bulanıklaştırıldı ve IRGC Kudüs Gücü'ne askeri operasyonlar için on milyonlarca dolar sağlandı. Bu düzeneğin kilit ismi, 2022 yılında OFAC tarafından IRGC Kudüs Gücü'ne bağlı paravan şirketleri yönettiği gerekçesiyle yaptırım listesine alınan Türk iş insanı Sıtkı Ayan'dı. Ayan, yaptırımlı kuruluşların erişemeyeceği muhabir bankacılık hizmetleri elde etmek için Golden Global Yatırım Bankası'nı kullandı. Banka, Ayan ağına takas kolaylığı sağlayarak İran'ın devlet kuruluşlarının ham petrol ihracatını olağan ticaret görünümü altında nakde çevirmesine ve birincil işlemleri Batılı denetim otoritelerinden gizlemesine imkân tanıdı. Golden Global Yatırım Bankası, finansal riskin niş kurumlarda nasıl yoğunlaştığını açıkça ortaya koymaktadır. 2019 yılında yaklaşık 34 milyon dolar sermayeyle faizsiz İslami katılım bankası olarak kurulan bu kuruluş, Türkiye'nin ticari bankacılık sektöründe küçük bir yer kaplıyordu. Küçük bilançosu, yabancı uyum denetçilerinin radarının altında kalmasına olanak tanıdı. Banka, standart bir ticari kredi portföyü oluşturmak yerine yaptırımlı devlet aktörlerini küresel ticarete entegre etmek üzere tasarlanmış bir takas aracı olarak işlev gördü. Bu örüntü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan döneminde yerleşmiş Türk ekonomik pratiğini yansıtmaktadır. On yıl önce, devlete ait Halkbank milyarlarca dolarlık petrol karşılığı altın planıyla İran'ın enerji gelirlerinin transferini kolaylaştırmıştı. Golden Global Yatırım Bankası ise aynı likidite hedeflerine ulaşmak için İslami bankacılık yapılarını kullanan modernize edilmiş bir varyanttır. Bu kanal, Hamas siyasi liderliği de dahil olmak üzere düşmanca bölgesel kuruluşların yasal olarak faaliyet göstermesine ve yerel varlık portföyleri yönetmesine izin veren Ankara'nın daha geniş düzenleyici ortamı içinde işledi. Hazine Bakanlığı'nın eylemi yalnızca IRGC Kudüs Gücü'ne sağlanan kolaylıkla sınırlı olsa da banka, yaptırımlı finansal faaliyete göz yuman bir iç hukuki çerçeve içinde faaliyet yürütüyordu. Sermeye göçünü engellemek amacıyla Hazine, aynı anda bankanın işletme iştirakleri Golden Global Portföy Yönetimi ve Golden Global Varlık Kiralama'yı da yaptırım listesine aldı. Ana kuruluşların yaptırımla karşılaştığı durumlarda yasadışı ağlar varlıkları ve müşteri hesaplarını bağlı varlık yönetimi veya kiralama şirketlerine aktarmayı alışkanlık haline getirmiştir. Ana kuruluş ile iştiraklerin tek bir işlemle yaptırıma tabi tutulması bu kaçış yollarını tıkadı ve tüm kurumsal yapıyı uluslararası finansal sistemden dışladı. Uygulanan yaptırım, ikincil yaptırımlar konusunda açık bir emsal oluşturmaktadır. Hazine Bakanı Scott Bessent net bir uyarıda bulundu: Yaptırımlı İran kuruluşları adına işlem gerçekleştiren herhangi bir yabancı finans kuruluşu ABD doları sisteminden derhal dışlanma riskiyle karşı karşıyadır. Bu standardın NATO üyesi bir devletteki kuruluşlara karşı da uygulanmasıyla Washington, siyasi uyumun uyum yaptırımlarından bağışıklık sağladığı varsayımını ortadan kaldırdı. Ekonomik sonuçlar Türkiye için doğrudan bir anlam taşımaktadır. Kronik enflasyon ve döviz ihtiyacını karşılamak için yabancı sermaye girişine bağımlı olan Türk ekonomisi, küresel finansal piyasalarla bütünleşmeye muhtaçtır. Uluslararası ticari bankalar ve yatırımcılar, muhabir ilişkilerini sürdürmeden ya da devlet borçlanma araçlarının garantörlüğünü üstlenmeden önce düzenleyici güvence talep etmektedir. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın NATO üyeliğini İran'ın askeri finansmanına hoşgörülü bir tutumla birleştirme çabası sert bir engele çarpmış ve Türkiye'nin bankacılık sektörü genelinde ülke riskini yükseltmiştir. Golden Global Yatırım Bankası'nı uluslararası ticaretten çıkaran Washington, diplomatik statünün yasadışı takas kanallarını yaptırımlardan koruyamayacağını kanıtladı. Türkiye artık ikilik bir tercihle yüz yüzedir: Sıkı bankacılık uyum kurallarını uygulayarak Batı finansal sistemindeki konumunu güvence altına almak ya da İran'ın askeri ağlarına ev sahipliği yapmayı sürdürerek artan ekonomik yalnızlaşmayı kabullenmek. Erdoğan'ın iki yönlü oyunu sona ermiştir. Orta Doğu Forumu'nda araştırmacı olan Amine Ayoub, Fas merkezli bir politika analisti ve yazardır. X platformunda @amineayoubx hesabından takip edilebilir.